Christopher Nolan'ın yönettiği The Odyssey filminin Londra'daki tanıtım etkinliğinde oyuncu Zendaya'nın taktığı yaklaşık 3 bin yıllık antik İran eserlerinden yapılmış küpeler, kültürel mirasın kullanımı konusunda tartışma başlattı.
The Guardian'ın haberine göre; filmde Tanrıça Athena'yı canlandıran Zendaya'nın taktığı küpelerin, MÖ 700 yılına tarihlenen İran kökenli arkeolojik eserlerden üretildiği belirtildi. Tanıtımın ardından arkeologlar ve sanat tarihçileri, kültürel ve tarihi değeri bulunan eserlerin Hollywood filminin tanıtımında aksesuar olarak kullanılmasını sert sözlerle eleştirdi.
"İRAN'IN İNSANLIĞA KATKILARI GASP EDİLİYOR"
İran doğumlu sanat tarihçisi ve Courtauld Enstitüsü Profesörü Sussan Babaie, antik eserlerin kırmızı halıda takılmasını "şoke edici" olarak nitelendirdi.
Babaie, bu eserlerin yalnızca estetik birer takı olmadığını belirterek, "Bunlar güzellik ya da güç sembolü olarak kullanılacak aksesuarlar değil. İnsanlığın ortak mirasıdır" dedi.
Sanat tarihçisine göre bu kullanım, antik İran kültürünün tarihsel ve manevi anlamını yok sayıyor ve ülkenin insanlığa yaptığı kültürel katkıları "düzleştirip ticarileştiriyor."
Fotoğraf: Youtube
YAĞMALANMIŞ ESERLERDEN YAPILDIĞI BELİRTİLİYOR
Küpelerin sahibi, Londra merkezli sanat galerisi ve antika satıcısı Barron London.
Galerinin açıklamasına göre küpeler, 2025 yılında Londralı kuyumcu Glenn Spiro'dan satın alındı ve 1940'ların sonunda İran'ın kuzeybatısında bulunan Ziwiye Hazinesi'ne ait eserler olarak değerlendiriliyor.
Ziwiye Hazinesi, 1947 yılında çobanlar tarafından bulunmuş; altın, gümüş, bronz ve pişmiş topraktan oluşan eserlerin büyük bölümünün yağmalandığı belirtiliyor. Akademik araştırmalara göre günümüze ulaşan parçalar 1960'lı yıllarda İran dışındaki antika piyasalarında satıldı ve bugün çeşitli müzeler ile özel koleksiyonlara dağılmış durumda.
"Asıl sorun yağmalanmış eserlerin kullanılması"
Arkeolog Annelise Baer ise tartışmanın merkezinde Zendaya'nın değil, küpelerin kendisinin bulunduğunu söyledi.
Baer, etik sorunun "yağmalanmış antik eserlerden yapılmış küpelerin kullanılması" olduğunu belirterek, Zendaya'nın bunları büyük bütçeli bir filmin uluslararası tanıtımında takmasının konuyu dünya kamuoyunun gündemine taşıdığını ifade etti.
GALERİDEN SAVUNMA
Barron London ise eserlerin yasal süreçlere uygun şekilde korunduğunu savundu.
Galeri açıklamasında, küpelerin Zendaya'ya ticari amaçla değil, "antik Pers altın ustalarının olağanüstü sanatını kutlamak ve dünyanın en önemli sanat geleneklerinden birine dikkat çekmek" amacıyla ödünç verildiği belirtildi.
Açıklamada ayrıca, İran'ın çoğu zaman güncel siyasi gelişmeler üzerinden anıldığını, bu eserlerin ise ülkenin köklü kültürel ve sanatsal mirasını hatırlatmayı amaçladığı ifade edildi.
FİLMİN ÇEKİM YERİ DE ELEŞTİRİLİYOR
The Odyssey yalnızca antik eser tartışmasıyla değil, çekim yaptığı mekân nedeniyle de eleştirilerin hedefinde.
Sahra kökenli sinemacılar, filmin Fas'ın kontrolü altındaki Batı Sahra'nın Dahla kentinde çekim yapmasını gerekçe göstererek yapım için boykot çağrısında bulundu.
Yorumlar