Metin YETİM
Son bir haftada Antep'ten Kastamonu'ya, Osmaniye’den Ordu'ya kadar birçok kentte yaşanan sel, taşkın ve heyelanlar yaşamı olumsuz etkiledi.
Uzmanlar, afetlerin yalnızca aşırı yağışın değil dere yataklarının yapılaşmaya açılması, altyapının ihmal edilmesi ve rant odaklı kentleşme politikalarının sonucu olduğuna dikkat çekti.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün turuncu kodla uyardığı Kastamonu'da etkili olan sağanak yağış ise Cide ve Bozkurt ilçelerinde derelerin taşmasına neden oldu.
İlçe merkezleri sular altında kalırken 150'yi aşkın ev, iş yeri ve depo zarar gördü. Bazı bölgelerde su seviyesi iki ila üç metreye ulaştı.
CİDE’NİN 4’TE 3’Ü SU ALTINDA
Yağışların etkisiyle ilçeye 15 kilometre uzaklıktaki Şehriban Çayı'nın debisi arttı. Çayın aktığı Karadeniz'in kıyısı yağışların etkisiyle kahverengiye büründü. Öte yandan, Şehriban Çayı'nın kenarında bulunan ve Şenpazar ile Cide ilçeleri arasında yer alan Asarkaya Tüneli'nde oluşan su birikintisi, iş makinesiyle tahliye edildi. İlçedeki Şehriban Çayı'nın debisi yükseldi. Cide Limanı ile Balıkçı Barınağı su taşkınları nedeniyle balçık ve odunlarla kaplandı. Zemin katlarda yaşayanlar, güvenli alanlara tahliye edildi. Tahliye sonrası talep edenler, ilçe merkezindeki yurtlara alındı. Su baskınlarının ardından ilçe merkezinde temizlik çalışmaları başlatıldı.
Yaz aylarını Cide'de geçiren Yaşar Açar, gazetecilere yaptığı açıklamada yağışın saat 03.45 sıralarında şiddetlendiğini söyledi. Zübeyde Sezgin ise büyük bir korku yaşadıklarını anlatarak, ‘‘Herhangi bir can kaybımız yok çok şükür. İnsanlar çok mağdur’’ dedi. Felakete tanıklık eden Cideli Ali Kesim, BirGün'e yaptığı açıklamada ilçenin büyük bölümünün sular altında kaldığını söyledi. Kesim ‘‘Bayağı büyük bir felaket, Cide'nin dörtte üçü su altında. Şükür can kaybı yok ancak büyük bir mal kaybı yaşandı. Onlarca araç, iş yerleri ve apartmanların giriş katları su altında kaldı. Cide düzü dediğimiz her yer su altında kaldı” dedi. Gece saat 03.00 sıralarında etkisini artıran yağışın sabah saatlerine kadar sürdüğünü aktaran Kesim, yurttaşların kendi olanaklarıyla temizlik çalışmalarına başladığını söyledi. Belediye ve AFAD ekiplerinin yanı sıra özel sektöre ait iş makinelerinin de sahada olduğunu belirten Kesim, yaşananların yıllardır ihmal edilen altyapının sonucu olduğunu vurgulayarak, ‘‘Seçim kaygısıyla gözle görünmeyen altyapıya yatırım yapılmıyor’’ diye konuştu. Öte yandan Ordu’da da sağanak nedeniyle hafta sonu denize girmek yasaklanırken, Çamaş ilçesinde meydana gelen heyelan nedeniyle bağlantı yolu ulaşıma kapandı.
***
PLANSIZLIĞIN SONUCU
Şehir Plancısı Prof. Dr. Pelin Pınar Giritlioğlu, yaşanan sel felaketlerinin kentlerin altyapısı tamamlanmadan sürekli üstyapıya yatırım yapılmasının bir sonucu olduğunu söyledi. Giritlioğlu “Bu plansızlığın bir sonucu. Ülkede sadece inşaat yapıyoruz, altyapı yapmıyoruz. Kentlerde afetlere dayanıklı çevreler üretmiyoruz. Sadece müteahhitlik rantı üzerinden dönen bir sistemle şu anda kentleri yeniden inşa ediyoruz ve bunun bir sonuç vermediği, hatta acı sonuçlar verdiği de bu sellerle bir kere daha ortaya çıktı" dedi. Yaşanan sellerin iklim krizinin yanı sıra kapitalist kentleşme anlayışının da sonucu olduğunu vurgulayan Giritlioğlu şöyle devam etti:
“Dünyadaki başarılı örneklere baktığımızda çok açık bir şekilde şunu görüyoruz: Altyapı yapılmadan üstyapı yapılmaz, bu birinci kural. İkincisi doğayla inatlaşılmaz, doğaya saygılı yapılaşılır. Kurallar basittir: Dere varsa dereden çekileceksiniz, onun yatağına girmeyeceksiniz. İşte fay hattı varsa fay hattının üzerine yapılaşmayacaksınız. Kıyıda dolgu üzerine yapılaşma yapmayacaksınız. Biz bunları ihlal ediyoruz, dünya bunu ihlal etmiyor. Doğayla iyi geçinerek yapılaşmamızı sürdürmek zorundayız. Olması gereken budur.”
***
BENZER FELAKET YAŞANMIŞTI
Kastamonu son yıllarda sık sık sel felaketleriyle gündeme geliyor. 2021'de Ezine Çayı'nın taşması sonucu Bozkurt ilçesinde yaşanan ve Kastamonu genelinde 71 kişinin yaşamını yitirdiği sel felaketi Cumhuriyet tarihinin en büyük afetlerinden biri olmuştu. Sonraki yıllarda Cide, İnebolu ve çevresinde de kuvvetli yağışların ardından taşkınlar yaşandı. Uzmanlar, sık sık yaptıkları açıklamalarda iklim krizinin etkilerinin yanı sıra dere yataklarının yapılaşmaya açılması, taşkın alanlarının daraltılması ve altyapı eksikliklerinin yıkımın boyutunu artırdığı uyarısında bulunuyor.
Yorumlar