İlayda SORKU
Tarım ve Orman Bakanlığı Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü, Diyarbakır’ın Lice ve Kulp ilçeleri ile Bingöl’ün Genç ilçesi sınırlarında yer alan Sarım Çayı üzerinde yapılması planlanan Birsu Hidroelektrik Santralı (HES) projesine ilişkin önlisansı ve su kullanım hakkı anlaşmasını iptal etti. Kararda, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun önlisansı iptal etmesinin ardından yatırımın tamamlanmaması ve şirketin yükümlülüklerini yerine getirmemesi gerekçe gösterildi.
Bölge halkı, ekoloji örgütleri ve hukukçular, projenin su varlıklarına, tarım alanlarına ve bölgedeki canlı yaşamına zarar vereceğini belirterek uzun süredir projeye karşı çıkıyordu. Açılan davalar kapsamında çok sayıda bilirkişi incelemesi ve keşif gerçekleştirildi. Önlisansın ve su kullanım anlaşmasının iptalinin ardından projenin çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) sürecinin de durdurulması bekleniyor.
BİLİM İNSANLARI UYARDI
Öte yandan Diyarbakır Barosu’nun talebi üzerine hazırlanan Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nin bilimsel görüşü de projenin yaratacağı ekolojik tahribata dikkat çekti. Görüşte, yalnızca Batman Sason ve Sarım Vadisi arasındaki akarsularda yaşayan Batman Bantlı Çöpçü Balığı’nın neslinin tehlike altında olduğu belirtildi.
Raporda, “Batman Bantlı Çöpçü Balığı, Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından neslinin tehlike altında olduğu düşüncesi ile kırmızı listeye alınmıştır. IUCN uzmanlarının oluşturduğu liste baz alınarak doğa koruma örgütleri tarafından risk altında olan Dünya’nın en çok aranan 10 balığı listesine dahil edilmiştir” denildi.
Bilim insanları, bölgede yaptıkları çalışmalarda tür üzerindeki başlıca tehditler arasında taş ocakları, barajlar ve HES projelerini tespit etti. Görüşte, “Bu tehdit unsurlarının bertarafı veya minimize edilmesi Batman Bantlı Çöpçü Balığı ve bölgedeki diğer ekolojik/ekonomik öneme sahip türlerin korunması açısından büyük önem arz etmektedir” ifadelerine yer verildi.
KORUMA ALTINA ALINMALI
Bilirkişi raporundaki değerlendirmelere de tepki gösterilen kurum görüşünde, “Tüm bu bilgiler göz önüne alındığında HES bilirkişi komisyon üyelerince iddia edilen ve hiçbir bilimsel dayanağı olmayan iddialar şaşkınlık yaratıcıdır” denildi.
Raporda ayrıca, Sarım Çayı’ndaki olası müdahalelerin türün yaşam alanını doğrudan tahrip edeceği vurgulanarak, “Türün yayılış gösterdiği iki akarsudan biri olan Sarım Çayı üzerinde yapılacak her türlü doğal olmayan değişim ve akış rejimini değiştirecek faaliyetler doğrudan türün yaşam alanını kısıtlayacak ve tahrip edecektir” ifadeleri kullanıldı.
Sonuç bölümünde ise vadinin koruma altına alınması çağrısı yapılarak “Dünya üzerinde sadece Batman Sason ve Sarım Vadisi akarsuları arasında yer alan bu türün ve Batman Barajı’nın yukarı kesiminde yer alan bölgenin tamamının koruma altına alınarak gelecek nesillere aktarılmasının kritik öneme sahip olduğu kanaatindeyiz” denildi.
Yorumlar