Perde açılıyor, salon alkışlarla doluyor ancak Devlet Tiyatroları'nın perde arkasında çalışan yüzlerce sanatçı, ay sonunu nasıl getireceği kaygısı ile karşı karşıya çalışıyor. Günlük ücret karşılığında çalışan sanat emekçileri, sezonun sona ermesiyle birlikte aylarca gelirsiz kaldıklarını, yaşamlarını sürdürebilmek için inşaatlarda çalıştıklarını, pazarcılık yaptıklarını, kafelerde garsonluk, tarım işçiliği, motor yıkama ve benzeri işlere yönelmek zorunda bırakıldıklarını söylüyor. Yaklaşık 500 ila 700 sanatçının benzer koşullarda çalıştığını belirten emekçiler, aynı oyunda, aynı sahnede, aynı sorumluluklarla görev almalarına karşın kadrolu meslektaşlarıyla eşit haklara sahip olmadıklarını belirterek "İşimizi, kurumumuzu ve sahneyi seviyoruz. Tek istediğimiz, yılın 12 ayı insanca yaşayabileceğimiz bir gelir güvencesi" diyor.
Devlet Tiyatrolarında görev yapan sanatçılar, oyunculuk bölümleri ile konservatuvarlardan mezun olduklarını, yetenek sınavlarıyla kuruma girdiklerini ve yıllardır profesyonel olarak sahneye çıktıklarını buna rağmen hâlâ "figüran" statüsünde değerlendirildiklerini söylüyor. Sanatçılar, yalnızca prova ve temsil yaptıkları günler için ücret aldıklarını, sözleşmelerinin 6 aylık dönemler halinde yenilendiğini ve bunun tamamen idarenin takdirine bağlı olduğunu belirterek, "Kâğıt üzerinde sözleşmemiz devam ediyor görünse de oyun yoksa gelirimiz de yok. Çalışma sürekliliğimiz bulunmuyor. Bir ay 30 bin lira kazanabilirken, ertesi ay 5 bin liraya hatta sıfır gelire düşebiliyoruz" diyor.
'İNŞAATTA ÇALIŞIYORUM'
İsminin açıklanmasını istemeyen bir sanatçı, tiyatroyu bırakmamak için farklı işlerde çalışmak zorunda kaldığını belirterek "Sezon kapandıktan sonra mayıs sonundan eylül-ekime kadar neredeyse gelirimiz olmuyor" diyor. Sanatçı, "Bir oyunun prova süreci yaklaşık 45 gün sürüyor. Yoğun dönemlerde en fazla 30 bin lira kazandığım oldu. Ama ortalama gelirimiz 10-15 bin lira arasında. Hiç para kazanamadığımız aylar da var. Yazın 40 derece sıcakta inşaatta çimento ve tuğla taşıdım. Pazarda çalıştım, kafede garsonluk da yaptım. Çünkü başka çaremiz yok. Düzenli bir işe de giremiyoruz. Her an prova ya da turne çağrısı gelebiliyor. Devlet Tiyatrosu önceliğimiz olduğu için başladığımız işleri bırakmak zorunda kalıyoruz" diyerek yaşananları anlatıyor. Bir başka sanatçı ise "Her an çağrılabileceğimiz için hiçbir işveren bizi sürekli çalıştırmak istemiyor. Gelirimiz düzensiz, geleceğimiz belirsiz" diyor. Sanat emekçileri, kadrolu oyuncularla aynı prodüksiyonlarda yer almalarına rağmen yalnızca çalıştıkları gün kadar ücret ve sigorta alabildiklerini söylüyor. Bir sanatçı yaşadığı çelişkiyi "Sabah bir oyunun provasına, akşam başka bir oyunun temsiline çıkıyorum. Ama gün sonunda yalnızca tek yevmiye ve tek günlük sigorta alıyorum. Aynı emeği veriyoruz ancak aynı güvencelere sahip değiliz" sözleriyle anlatıyor. Yaptıkları işin süreklilik taşımasına rağmen kendilerinin geçici statüde tutulduğunu ifade eden sanat emekçileri, 2019 yılında yapılan düzenlemeyle bazı sanatçıların 4/B sözleşmeli statüye geçirildiğini, 2022 yılında ise bu grubun daha güvenceli bir statüye kavuştuğunu anımsatıyor. Aynı işi yapan ancak daha sonra kuruma giren sanatçıların bu düzenlemelerin dışında bırakıldığını belirten emekçiler, taleplerinin yeni bir ayrıcalık değil, daha önce uygulanmış sistemin genişletilmesi olduğunu vurguluyor. Bir sanatçı ise belirsiz çalışma koşullarının yalnızca ekonomik değil, sosyal yaşamlarını da etkilediğini belirterek "Evlenemeyen, ailesinden ayrılamayan, gelecek planı yapamayan arkadaşlarımız var. Sanatımızı sürdürebilmek için ağır işlerde çalışıyoruz. Gelir güvencesi yalnızca ekonomik bir talep değil, sanat üretiminin devamı için de zorunlu" diyor.
MECLİS GÜNDEMİNE TAŞIMIŞLARDI
Devlet Tiyatroları'nda görev yapan sözleşmeli sanat emekçileri, çalışma koşullarının iyileştirilmesi talebiyle yaşadıkları mağduriyeti soru önergeleri ve araştırma teklifleriyle TBMM gündemine de taşımıştı. Sanat emekçilerinin talepleri üzerine muhalefet partilerle basın toplantıları yapmış ve soru önergeleri vermişti.
Yorumlar