Eğitimli işsizlik kısır döngüye girdi

Metin YETİM

Her ile üniversite, plansız eğitim ve enflasyonist ekonomi politikalarının sonucu olarak üniversite mezunları işsizlik cenderesinde sıkışmış durumda. Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri 2025 verilerine göre lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı 2024 yılında yüzde 75 iken, bu oran 2025 yılında yüzde 73,9 seviyesine geriledi. Ön lisans mezunları için istihdam oranı ise 2024 yılında yüzde 66,4 iken, 2025 yılında yüzde 65,7’e düştü.

Açıklanan istatistikte lisans mezunu bir kişinin okuduğu alana göre ilk işini bulma süresi 9 ile 18 ay arasında değişiyor. 2025 yılında eğitim alanlarına göre mezun olduktan sonra iş bulma süresi Sosyal Bilimler alanında 17,7 ay, Hukuk’ta 18,3 ay, Mühendislik, İmalat ve İnşaatta ise 11,6 ay olarak gözlemlendi.

Öte yandan Avrupa İstatistik Ofisi’nin (EUROSTAT) verisine göre 15-24 yaş aralığındaki her 4 gençten 1’i yani yaklaşık 3 milyon genç hem eğitime devam etmiyor hem de iş hayatına katılamıyor. Sosyolog Doç. Dr. Esra Erdoğan iş arama ve işsizlik döngüsüne hapsolmuş milyonlarca kişinin durumunu değerlendirerek "Gençler açısından bundan 10 sene öncesiyle en büyük fark işsizliğin kronikleşmesi, yapısallaşmasıdır. Büyük sorunlarda bir diğeri ise uzayan işsizlik süreleri" dedi.

SORUN YAPISAL

Doç. Dr. Esra Kaya Erdoğan şöyle konuştu: İşsizlik artık istisnai, geçici, kısa süreli bir şey değil. Ön lisans mezunlarını düşünelim, 2 yıl okul okuyorlar. En az lisans mezunları gibi 12-13 ay bekliyor. Okudukları okulun süresinin yarısı kadar bir iş arama süreci var ve bunlar en iyimser rakamlar. Bunun bazen 2 yıllara kadar çıktığını biliyoruz. Ve uzayan işsizlik süreci gençlerin direncini kırıyor. Gençler umutsuzluk, çaresizlik, aile evine dönüş, aileleriyle olan potansiyel mahcubiyet hali ya da olası gerginlikler yaşıyor” diyerek yeni mezunların sorunlarına vurgu yaptı. Erdoğan, “İşsizlik yaygın olabilir ama işsiz kalma süresinin bu kadar uzun olmadığı dönemlerde işsizliğin yarattığı tahribat bu kadar yüksek değildi” dedi. Yaşanan kronik işsizliğin sadece üniversite sayıları ile açıklanamayacağını belirten Erdoğan, iş piyasasının daralmasının işsizliği etkilediğini dile getirdi.